Nederland staat bekend als een wereldleider in landbouwinnovatie. De technologische vooruitgang, van stikstofreductie tot precisielandbouw, komt vaak uit Nederlandse handen. Toch ziet Van Leeuwen hierin ook een keerzijde. “Onze drive om te excelleren legt ons strikte regels op, die boeren vaak zwaar belasten. Innovatie zou vrijheid moeten brengen, maar het wordt nu gebruikt om nóg strengere regels te rechtvaardigen.”

Volgens Van Leeuwen zitten Nederlandse boeren hun eigen succes deels ook zelf in de weg. “Doordat wij zo ver vooroplopen, worden wij de standaard. Dat is bewonderenswaardig, maar ook onhoudbaar. We moeten ervoor zorgen dat deze innovaties breder worden uitgerold in Europa, zodat andere landen ook bijdragen aan een duurzamere landbouw.”

Verschillen in regels en boerenklimaat binnen de EU

Hoewel de Europese Unie streeft naar een gelijk speelveld, blijkt de praktijk weerbarstig. “Regelgeving wordt door elk land anders geïnterpreteerd,” legt Van Leeuwen uit. Nederland volgt Brusselse verordeningen strikt op, terwijl andere lidstaten vaak minder nauwkeurig handhaven. Dit zorgt voor oneerlijke concurrentie, waarin Nederlandse boeren het onderspit delven.

Daar komt bij dat boeren in landen als Roemenië en Hongarije vaak subsidie krijgen om nieuwe bedrijven te starten. In Nederland heerst echter een tegengesteld beeld: boeren stoppen massaal vanwege strenge regels, hoge kosten en een negatief ondernemersklimaat. “We zien een vicieuze cirkel. Het platteland loopt leeg, voorzieningen verdwijnen, en daarmee ook de toekomst voor jonge generaties boeren,” waarschuwt Van Leeuwen.

De emotionele impact van stoppen

Het besluit om te stoppen raakt boeren diep, ongeacht hun sector. “Voor veel boeren is het geen beroep, maar een manier van leven,” zegt Van Leeuwen. Ze schetst hoe het negatieve maatschappelijke klimaat een rol speelt in de dalende opvolging. “Als kinderen zich schamen om te zeggen dat ze van een boerderij komen, is dat een grote barrière om het familiebedrijf voort te zetten. Er is een gebrek aan waardering, terwijl dat juist essentieel is voor boeren die dagelijks keihard werken om voedsel te produceren.”

Een nieuw perspectief in Brussel

Vanuit haar zetel in het Europees Parlement wil Van Leeuwen zich inzetten voor eerlijke regels en een beter ondernemersklimaat. “Wij moeten af van regeltjes stapelen en onnodige administratieve lasten,” benadrukt ze. Samen met BBB werkt ze aan een duidelijker en eerlijker landbouwbeleid. Innovatie moet hierbij een sleutelrol spelen.

Haar ideale toekomstbeeld? “Een Europa waarin Nederland voorop blijft lopen in innovatie, maar waarin andere landen deze technologieën ook omarmen. Niet om elkaar te beconcurreren, maar om elkaar te versterken. Alleen samen kunnen we de voedselzekerheid in Europa waarborgen.”

Volgens Van Leeuwen is het cruciaal dat Brussel niet alleen handhaaft op regels, maar ook landen beloont die al vooroplopen. “We moeten Nederland niet afstraffen, maar juist erkennen als de motor van Europese landbouwinnovatie.”

Met haar wetenschappelijke achtergrond en sterke band met de agrarische sector brengt Jessika van Leeuwen een waardevolle stem naar Brussel. Ze pleit voor meer gelijkheid in de EU, een ondernemersklimaat dat innovatie beloont en een samenleving die boeren waardeert. “Als Europa de kracht van Nederlandse landbouw wil behouden, moeten we samen investeren in eerlijke kansen en toekomstbestendige oplossingen.”

De roots van familie Mandersloot gaan diep. “Op onze boerderij boeren wij als familie al meer dan 100 jaar,” vertelt Frank. “Het begon ooit kleinschalig met een paar koeien, varkens en kippen. In de jaren ’60. Toen de kalverhouderij in Nederland opkwam, zette mijn opa de eerste stappen in deze sector. Sindsdien zijn we gespecialiseerd in blankvlees kalveren. We werken met een all-in/all-out systeem en houden in onze stal 1.680 kalveren, die we voeden met melk en een mueslimix.” Deze zorgvuldige aanpak resulteert in mals vlees, waar de familie bekend om staat.

Voor Frank is het werk met de paplepel ingegoten. “Ik ben geboren op de kalverhouderij. Terwijl mijn ouders de kalveren voerden, zaten wij als kinderen in de kinderwagen. Het boerenleven zit in ons DNA.”

Het besluit om te stoppen

De eerste barstjes in de continuïteit van het familiebedrijf ontstonden in 2019, toen de Raad van State het Programma Aanpak Stikstof (PAS) ongeldig verklaarde. “Onze stal uit 1973 werd in 2023 aangemerkt als piekbelaster,” legt Frank uit. “We stonden voor een moeilijke keuze: ofwel investeren in volledige nieuwbouw met hoge kosten en een onzeker vergunningentraject, of stoppen en gebruikmaken van de stoppersregeling.”

Ondernemen draait vaak om keuzes maken en deze beslissing werd niet lichtvaardig genomen. “Met ons hart wilden we doorgaan. We zien kansen in de Nederlandse markt, maar de onzekerheid rond de regelgeving en de hoge investeringskosten maakten het onhaalbaar.”

 Een nieuwe focus

De keuze om te stoppen bood echter ook kansen. “Onze kalverhouderij en het transportbedrijf Mantrans BV zitten op dezelfde locatie,” vertelt Frank. “Al jaren willen we een hal bouwen om ons wagenpark hygiënisch te reinigen. Door mee te doen aan de stoppersregeling creëren we ruimte om dit te realiseren. Het transportbedrijf wordt nu onze belangrijkste focus.”

Een toekomst zonder kalveren

Hoewel het boerenleven voorlopig stopt, blijven de wortels diep geworteld. “De afgelopen 100 jaar heeft ons bedrijf zich al vaker aangepast. Nu richten we ons op transport, maar wie weet wat de toekomst brengt. Als er een mooie kans komt om op een andere locatie een boerenbedrijf te starten, sluiten we dat niet uit. We blijven tenslotte boeren in hart en nieren.”

Met een gezonde dosis ambitie kijkt Frank vooruit. “Het is een nieuwe fase, maar ook een kans om ons familiebedrijf toekomstbestendig te maken. We plakken er graag nog eens 100 jaar aan vast.”

Sinds de oprichting in 1995 is Doripesco een belangrijke speler in de viskweek en visverwerking, met als thuisbasis het Dumbrăvița-meer, een beschermd natuurgebied. Hoewel aquacultuur altijd een speerpunt blijft, heeft het bedrijf in 2019 besloten om zijn horizon te verbreden met de opstart van varkens- en rundveehouderijen. “Onze motivatie was eenvoudig,” legt Crizbasan uit. “We wilden hoogwaardige grondstoffen produceren voor onze restaurants en tegelijkertijd inspelen op de toenemende vraag naar lokaal en duurzaam geproduceerd vlees.”

Uitbreidingsplannen in varkenshouderij

De meest recente investering van Doripesco ligt in de bouw van twee hypermoderne varkenshouderijen. De faciliteiten bieden plaats aan 7.450 varkens per cyclus, verdeeld over meerdere stallen met geavanceerde technologieën zoals ventilatiesystemen, geautomatiseerde voerinstallaties en monitoringtools. Met een capaciteit van 3,2 productiecycli per jaar speelt het bedrijf in op de toenemende vraag naar lokaal geproduceerd varkensvlees in een markt die sterk afhankelijk is van import. “Roemenië importeert momenteel 60% van het varkensvlees dat wordt geconsumeerd. Dit vormt een risico voor de voedselzekerheid,” zegt Crizbasan. “Met onze nieuwe faciliteiten willen we bijdragen aan een stabielere binnenlandse productie.”

Gestimuleerd door de overheid

Duurzaamheid is een rode draad in alle activiteiten van Doripesco. Bij de nieuwe varkenshouderijen wordt gebruikgemaakt van biosecurity-maatregelen om dierziekten te voorkomen. Dit is mede mogelijk gemaakt door een subsidieprogramma gericht op de modernisering van landbouwbedrijven. “We zien duurzaamheid niet als een optie, maar als een verplichting,” benadrukt Crizbasan.

Daarnaast worden reststromen van het bedrijf hergebruikt, en worden er initiatieven ontplooid om de ecologische voetafdruk verder te verkleinen. Deze inspanningen sluiten naadloos aan bij overheidsdoelstellingen om landbouw duurzamer en toekomstbestendiger te maken.

Uitdagingen en kansen

Uitbreiden in Roemenië is niet zonder uitdagingen. De markt is volatiel, productieprijzen stijgen en strengere regelgeving vereist constante investeringen in technologie en training. Daarnaast had het bedrijf te maken met een verwoestende brand in 2023, die delen van de visverwerkingsfaciliteit verwoestte. Toch ziet Crizbasan deze obstakels als kansen om sterker terug te komen.

“Uitdagingen dwingen ons om innovatief te blijven,” zegt hij. “Door te investeren in moderne faciliteiten en tegelijkertijd trouw te blijven aan onze kernwaarden, bouwen we aan een veerkrachtig bedrijf dat klaar is voor de toekomst.”

Toekomst met vertrouwen

Doripesco’s visie op de toekomst is duidelijk: verder groeien in de varkenshouderij, duurzame productie bevorderen en een positieve impact maken op de Roemeense voedselmarkt. Met investeringen in technologie, logistiek en productdiversificatie zet het bedrijf de toon voor een nieuwe standaard in de sector. “Onze missie is niet alleen om hoogwaardige producten te leveren, maar ook om een voorbeeld te zijn van hoe traditie en moderniteit hand in hand kunnen gaan,” sluit Crizbasan af.